Elektra en meterkast · Meterkast uitgelegd: wat zit erin en hoe werkt het?

Meterkast uitgelegd: wat zit erin en hoe werkt het?

De meterkast (vroeger 'stoppenkast', tegenwoordig meestal 'groepenkast' voor het schakeldeel) is het hart van je elektrische installatie. Hieronder wat er in zit: de aansluiting, de meter, de groepen met hun zekeringen en de aardlekschakelaar, en waar je op let als je verduurzaamt.

Onderdelen van de meterkast

Bron: NEN (NEN 1010, laagspanningsinstallaties) ↗ · Informatiepunt Leefomgeving: Bbl-eisen aan gas- en elektra-installaties ↗ · Netbeheer Nederland ↗ · Techniek Nederland ↗ · geverifieerd 22 juli 2026.

Van hoofdaansluiting tot groepen

De stroom komt binnen via de hoofdaansluiting met de hoofdzekering; dat bepaalt of je een 1-fase of 3-fase aansluiting hebt en hoeveel vermogen je tegelijk kunt afnemen. Daarna gaat het door de kWh-meter (meestal een slimme meter die ook je teruglevering meet) naar de groepenkast. Die verdeelt de stroom over verschillende groepen, elk met een eigen zekering (automaat) die de groep afschakelt bij te hoge stroom of kortsluiting.

Stoppenkast, groepenkast of meterkast?

Deze woorden lopen door elkaar. 'Meterkast' is de hele kast met meter en al; 'groepenkast' is het deel met de groepen en zekeringen; 'stoppenkast' is de oude term uit de tijd van smeltveiligheden (stoppen) die je nu nog hoort. Moderne installaties hebben automaten in plaats van stoppen, en een of meer aardlekschakelaars.

De aardlekschakelaar en veiligheid

De aardlekschakelaar is de belangrijkste beveiliging tegen elektrocutie: hij schakelt razendsnel uit bij een lekstroom, bijvoorbeeld als je een kapot apparaat aanraakt. Oudere kasten hebben er soms maar één of geen; bij een verbouwing worden er vaak twee geplaatst zodat niet je hele huis tegelijk uitvalt. Met zonnepanelen of een omvormer is ook overspanningsbeveiliging het overwegen waard.

Hoeveel groepen achter één aardlekschakelaar?

Tot en met NEN 1010:2015 gold in woningen een maximum van vier eindgroepen per aardlekschakelaar. In de versie van 2020 is dat vaste aantal vervallen en vervangen door een eis aan de lekstroom: de lekstromen van de groepen achter één aardlekschakelaar mogen bij elkaar hooguit 0,3 keer de aanspreekwaarde zijn, dus ongeveer 9 mA bij een schakelaar van 30 mA.

Dit is een wijziging die veel mensen (en veel websites) hebben gemist. Omdat de bouwregelgeving lange tijd nog naar de versie van 2015 verwees, houden veel installateurs die vier in de praktijk gewoon aan. Kom je het getal vier tegen, dan is het dus niet onzin maar wel de oude formulering. Dat getal is trouwens nooit willekeurig geweest. Een aardlekschakelaar schakelt alles uit wat erachter hangt, dus hoe meer groepen je eronder propt, hoe groter het deel van je huis dat donker wordt bij één storing. Daarnaast lekt bijna elk modern apparaat een piepklein beetje stroom naar aarde, en die beetjes tellen bij elkaar op. Komt de som in de buurt van de 30 milliampère waarop de schakelaar reageert, dan valt hij eruit zonder dat er iets kapot is. Wil je een vijfde groep bijplaatsen, dan is er in de praktijk dus meestal ook een tweede aardlekschakelaar nodig, of je installateur rekent de lekstromen door volgens de nieuwe eis. Een alternatief is een aardlekautomaat, waarbij aardlekbeveiliging en zekering in één component zitten en die groep dus volledig op zichzelf staat.

Nieuwe eisen gelden voor nieuw werk, niet voor je hele kast

Dit misverstand kost mensen geld in twee richtingen. NEN 1010 wordt regelmatig herzien, maar je hoeft je installatie niet bij elke nieuwe uitgave mee te laten veranderen. Je oude kast mag dus blijven zoals hij is, en niemand kan je verplichten hem te moderniseren omdat de norm is bijgewerkt. Let op de grens daarvan: het Besluit bouwwerken leefomgeving stelt in artikel 3.106 ook aan een bestaande elektriciteitsvoorziening de veiligheidseisen van NEN 1010 (voor nieuwbouw doet artikel 4.199 dat). Een verouderde kast mag dus blijven, een onveilige niet, en dat is een ander gesprek dan het aantal groepen achter een aardlekschakelaar. Andersom geldt het net zo strikt. Alles wat een installateur nieuw aanlegt, moet wél aan de norm van vandaag voldoen. Laat je een nieuwe groepenkast plaatsen of een groep bijmaken, dan is dat nieuw werk, en dan is een tekortkoming daarin een gebrek dat je terug kunt leggen bij je installateur in plaats van een verbetering die je zelf betaalt.

Wat verduurzamen ermee doet

Een warmtepomp, laadpaal, inductiekookplaat of zonnepanelen vragen elk een eigen groep, en soms samen meer vermogen dan je aansluiting aankan. Dan is de meterkast uitbreiden of verzwaren nodig. Laat dit door een erkend installateur bepalen volgens de norm NEN 1010, en sleutel er niet zelf in.

Twijfel je over 1 of 3 fase? →  of bekijk het overzicht elektra en meterkast.

Meer over elektra en meterkast

• Groep en zekering per apparaat
• Meterkast vol of uitbreiden
• Heb je 3-fase nodig?
• Heb ik 3-fase nodig?
• Overzicht elektra en meterkast

Veelgestelde vragen

Algemene informatie, geen persoonlijk of installatietechnisch advies. Werk in de meterkast en de zwaarte van groepen horen door een erkend installateur (volgens NEN 1010) te worden bepaald. Zie de methode.