Warmtepomp · Monoblock of split warmtepomp?

Monoblock of split warmtepomp?

Bij een lucht-water-warmtepomp kun je kiezen tussen een monoblock en een split. Het verschil zit in waar het koudemiddel zit: alleen buiten (monoblock) of ook binnen (split). Beide werken goed; de keuze hangt af van plaatsing, geluid en installatie.

Monoblock: alles buiten

Bij een monoblock zit de complete koudemiddelkring in de buitenunit; naar binnen loopt alleen cv-water. Voordeel: geen koudemiddel in huis en meestal eenvoudiger te plaatsen. Nadeel: er staat cv-water buiten, en dat moet vorstvrij blijven. De vorstbeveiliging (de pomp laten circuleren of een klein verwarmingselement) draait op stroom; valt de stroom dagenlang uit tijdens strenge vorst, dan kan de wisselaar in de buitenunit kapotvriezen. Antivries (glycol) in het cv-water of speciale vorstkleppen ondervangen dat, tegen een klein rendementsverlies.

Split: koudemiddel ook binnen

Bij een split zit er een binnenunit met een warmtewisselaar en loopt er koudemiddel tussen binnen en buiten. Er staat geen water buiten, dus kapotvriezen bij stroomuitval speelt niet; dat maakt een split ook logisch bij een vakantiehuis of een zeer goed geïsoleerd huis waar de warmtepomp in de winter lang stil kan staan. De installatie vraagt wel een monteur met F-gassencertificaat, en de binnenunit kan vaak op de plek van de oude cv-ketel, wat het aansluiten van een boilervat makkelijk maakt.

Koudemiddel en milieu

Let op het type koudemiddel en de GWP (het opwarmingspotentieel). Ouder R410a heeft een hoge GWP en wordt uitgefaseerd; R32 is gangbaar; R290 (propaan) heeft een zeer lage GWP en een groot temperatuurbereik, maar mag vanwege de brandbaarheid niet zomaar het huis in. R290 vind je daarom vrijwel alleen in monoblocks, waar het koudemiddel buiten blijft.

Bij een lange afstand kantelt de afweging naar split

Er is één situatie waarin het gebruikelijke advies omdraait, en die komt vaker voor dan je denkt: de buitenunit staat in de tuin en het boilervat staat op zolder. Bij een monoblock loopt er dan tien tot vijftien meter cv-water door je huis omhoog, heen én terug. Dat water koelt onderweg af, en die leiding moet elke keer opnieuw op temperatuur worden gebracht voordat er warmte aankomt waar je hem wilt hebben. Bij een split loopt er koudemiddel door dunne, geïsoleerde leidingen en staat de binnenunit gewoon naast je boilervat, waardoor die verliezen grotendeels vervallen. Is de afstand tussen buitenunit en vat groot, vraag dan expliciet een split-variant naast de monoblock-offerte en laat beide op leidingverlies vergelijken.

Reken zelf uit hoeveel water er in die leiding staat

Dit is met een simpele som te toetsen, en het cijfer verrast mensen. Een leiding van 22 millimeter houdt ongeveer 0,3 liter water per strekkende meter vast, een leiding van 28 millimeter ongeveer 0,5 liter. Tel daarbij op dat aanvoer en retour allebei meetellen, dus een route van twaalf meter naar zolder is vierentwintig meter leiding. Bij 22 millimeter staat er dan ruim zeven liter water in, bij 28 millimeter twaalf. Dat is de hoeveelheid die na elke tapwater-run op temperatuur in je leiding achterblijft.

In de zomer is dat restwarmte die je weggooit

In de winter is dat achtergebleven warme water niet erg, want het komt via je radiatoren alsnog in huis terecht. In de zomer ligt dat anders: er is geen warmtevraag, dus die warmte verdwijnt via de leiding in je woning of wordt in het buffervat gedumpt waar hij ongebruikt afkoelt. Bij elke douchebeurt opnieuw. Dat is precies waarom bij een grote afstand tussen warmtepomp en vat een lósse warmtepompboiler bij het vat vaak de betere oplossing is: die maakt het warme water ter plekke en er hoeft geen warm water door het hele huis te reizen. Zie warm water bij een warmtepomp voor die drie routes naast elkaar.

Zelf installeren of doen laten

Voor de doe-het-zelver is het onderscheid simpel: aan een monoblock zitten alleen waterleidingen en die mag je zelf aansluiten, terwijl een split koeltechnisch werk is waarvoor een F-gassencertificaat verplicht is. Vandaar dat zelfbouwers vrijwel altijd bij een monoblock uitkomen. Eén planningstip bij een monoblock met een boilervat op zolder: daar moet een aparte, geïsoleerde warmwaterleiding naartoe, en het T-stuk van de vat-retour hoort als laatste in de retourleiding, anders stroomt er heet tapwater-laadwater door je radiatoren.

Reken je warmtepomp door →  of doe de kiesgids: welke past bij mij.

Bron: Milieu Centraal ↗ · geverifieerd 22 juli 2026.

Meer over warmtepompen

• Lucht of bodem
• Geluid
• Kosten en offerte
• Overzicht en rekentool

Veelgestelde vragen

Indicatie, geen persoonlijk advies. De werkelijke besparing en het rendement hangen af van je woning en installatie. Zie de methode.